Styrkir
Úthlutaðir styrkir 2010
Þann 11. júní 2010 var í annað sinn úthlutað styrkjum úr
Náttúruverndarsjóði Pálma Jónssonar stofnanda Hagkaups.
Samtals var úthlutað 22.100.000.- kr til 26 verkefna.
Verkefnin sem hlutu styrki eru:
Grunnskólinn austan Vatna
Grenndarspil
200.000
Útgáfa spils sem nemendur skólans hafa unnið sjálfir að í
samvinnu við kennara sína. Spurningar eru í nokkrum flokkum
en eiga það sammerkt að taka á nánasta umhverfi nemendanna –
það er Skagafirði.
Jóhanna Helga Þorkelsdóttir
Á heiðinni
300.000
Einkasýning í Listasal Garðabæjar sem opnuð var fyrri viju!
Listamaðurinn hefur áhuga á að búa til lifandi samtal á
milli náttúrunnar og hins manngerða. Viðfangsefnið að þessu
sinni er Hellisheiði, en þar leitar listamaðurinn fanga í
síbreytilegu landslagi, þar sem takast á kraftar náttúrunnar
og viðleitni mannsins til að fanga, virkja og nýta þá krafta
og orku.
Náttúrusetrið á Húsabakka ses (Hjörleifur Hjartarson)
Friðland fuglanna
300.000
Sýning fyrir börn á öllum aldri um fugla, votlendi og
náttúruvernd sem er eins konar gestastofa fyrir Friðland
Svarfdæla og þjónar um leið starfsemi Náttúrusetursins.
Sérstaða sýningarinnar felst í myndrænum, óhefðbundnum
framsetningum, skemmtilegum og fróðlegum upplýsingum sem
koma stundum á óvart. Beinar vísanir eru frá sýningunni og
út í Friðlandið. Verndun votlendis og náttúruvernd eru
sérstaklega til umræðu.
Hið íslenska bókmenntafélag
Umhverfisrit er nýlegur bókaflokkur Bókmenntafélagsins.
Flokknum er ætlað að auka aðgengi almennings á Íslandi að
grundvallaratriðum umhverfismála og þannig stuðla að
upplýstri orðræðu um málaflokkinn.
Kolefnishringrásin
400.000
Höfundur er Sigurður Reynir Gíslason jarðefnafræðingur.
Mannkynið hefur mikil áhrif á hringrás kolefnis þannig að
hún raskast á flókinn og stundum illfyrirsjáanlegan hátt.
Rýnt er í þessi áhrif mannsins og sérstök áhersla er lögð á
Ísland í þessu samhengi.
Þar sem fossarnir falla
400.000
Höfundur er doktor Unnur Birna Karlsdóttir sagnfræðingur.
Frásögn af rannsókn á umræðu um vatnsaflsvirkjanir frá
byrjun 20. aldar og fram á okkar daga.
Meginrannsóknarspurningin er: Hvaða þættir í íslenskri
náttúrusýn leiddu til hinnar miklu deilu og klofnings
þjóðarinnar sem spratt af virkjanaáformum og -framkvæmdum á
Norðausturlandi?
K. Hulda Guðmundsdóttir
Áhrif ógnandi þátta á votlendi við Skorradalsvatn
400.000
Viðmiðunarrannsókn á ástandi votlendis til að kanna áhrif
ógnandi þátta á votlendið. Fyrri rannsókn var gerð árið
1998. Votlendið á Fitjum telst vera einstök og verðmæt
mýrargerð. Meðal ógnana má nefna: sveiflur í vatnsborði
vegna raforkuframleiðslu og framandi og
ágengar plöntutegundir.
Orri Páll Jóhannssson og Helena Óladóttir
Menntun til sjálfbærni
500.000
Námskeið til að auka færni grunnskólakennara í viðfangsefnum
menntunar til sjálfbærrar þróunar. Á námskeiðinu verður lögð
áhersla á hagnýtar leiðir, þátttöku og virkni kennara.
Í drögum að nýrri aðalnámskrá er fjallað um menntun til
sjálfbærni sem eina af fimm meginstoðum nýrrar menntastefnu.
Sara Sigurbjörns-Öldudóttir
Sjálfgefin sjáfbærni? Viðhorf til verndunar og
nýtingar náttúrunnar meðal ungbænda og bænda í lífrænni
ræktun
500.000
Mastersrannsókn í félagsfræði við HÍ. Rannsóknin mun kanna
túlkun á hugtakinu sjálfbærri þróun, viðhorf til
umhverfismála og félagslega þætti því tengdu meðal ungra
bænda og bænda í lífrænni ræktun.
Grasagarður Reykjavíkur (Eva G. Þorvaldsdóttir)
Ef plöntur gætu talað - fræðsla um umhverfismál
500.000
Gerð og þróun fjögurra námsverkefna um plöntur og
umhverfismál. Verkefnin eiga að
vera tiltæk á heimasíðu safnsins og styðja við útinám um
allt land. Verkefnin eru fyrir leikskóla og grunnskóla.
Sigríður Klara Böðvarsdóttir
Einangrun erfðavísis glólita í íslenska hestinum
500.000
Verkefnið gengur út á einangrun og skilgreiningu á erfðavísi
glólita, sem er fágætur litur meðal hesta en vert er að
varðveita í íslenska hestinum. Niðurstöður verða kynntar
hestaræktendum í því augnamiði að viðhalda einkenninu og
jafnframt í vísindatímaritum. Þetta er í 2. sinn sem
verkefnið fær styrk.
Ragnhildur Sigurðardóttir
Vatnafar og endurheimt votlendis í Flóa
600.000
Verkefninu er ætlað að safna grunnupplýsingum um
vatnafar 360 ha votlendis í Flóa til að meta árangur
fyrirhugaðrar endurheimtar. Megintilgangurinn er að skapa
faglegan grunn, þar sem samband vatnafars á röskuðu landi og
árangur endurheimtar votlendis verður skoðaður í víðu
samhengi.
Þorvarður Árnason
Breði
600.000
Heimildamynd um áhrif hnattrænna loftslagsbreytinga, einkum
með tilliti til Hoffellsjökuls í Nesjum. Fylgst er með og
myndaðar um eins árs skeið þær breytingar sem verða á
jöklinum. Auk þess að sýna fram á hopun jökla mun myndin
varpa ljósi á þær áhugaverðu og tilkomumiklu breytingar sem
verða á ásýnd skriðjökla frá einni árstíð til annarrar.
Þetta er í 2. sinn sem verkefnið fær styrk.
Lára Jóhannsdóttir
Norræn vátryggingafélög og umhverfismál
700.000
Verkefnið er þverfagleg doktorsrannsókn á sviði viðskipta og
umhverfismála og tekur til norrænna vátryggingafélaga. Með
rannsókninni er leitað svara við því hvers vegna
umhverfisstjórnun er mikilvæg fyrir rekstur
vátryggingafélaga og hvaða áhrif vátryggingafélög geta haft
á lausn umhverfislegra vandamála sem við er að glíma.
Sögusetur íslenska hestsins (Arna Björg Bjarnadóttir)
Hesturinn í náttúru Íslands
800.000
Sýning á ljósmyndum og vídeóverki sem endurspegla tengsl
íslenska hestsins við náttúru landsins. Íslenski hesturinn
hefur allt frá landnámi alist upp í náttúru landsins. Hann
er hluti af henni og hefur mótast af aðstæðum hennar.
Myndirnar endurspegla andstæður þessara aðstæðna, sem geta
verið bæði erfiðar og ljúfar. Jafnframt er dregin fram
fegurðin í því hversdagslega í lífi hestsins.
Hálendisferðir (Ósk Vilhjálmsdóttir)
Náttúrulega
800.000
Ferðir, eða námskeið, fyrir börn og unglinga þar sem lögð er
áhersla á náttúruskoðun og að efla tengsl þátttakenda við
landið og örva um leið athyglisgáfu og næmni með því að nýta
aðferðir úr myndlistarnámi og kennslu. Þetta er í 2. sinn
sem verkefnið fær styrk.
Ferðamáladeild Háskólans á Hólum (Hjalti Þórðarson)
Göngukort af Tröllaskaga
800.000
Verkefnið snýst um gerð göngukorta af Tröllaskaga með
yfirheitinu Gönguleiðir á Tröllaskaga. Stefnt er að því að
gefa út fimm kort af svæðinu norðan Hörgárdalsheiðar.
Göngukort nr. 1 og 2 eru komin út en kort nr. 3 og 4 eru í
vinnslu núna. Kortunum fylgja leiðarlýsingar. Þetta er í 2.
sinn sem verkefnið fær styrk.
Gróður fyrir fólk í Landnámi Ingólfs (Björn Guðbrandur
Jónsson)
LAND-NÁM, útiskóli GFF
800.000
Samstarfsverkefni GFF við grunn- og framhaldsskóla um
samþættingu uppgræðslu og upplýsingatækni. Fléttað er saman
útinámi og námi inni í skólastofunni þannig að hvoru tveggja
fái aukna merkingu og jarðtengingu. Ákveðnum aðferðum og
verklagi er beitt og mælingar gerðar sem nemendur vinna
síðan úr. Nemendur fara í nokkur skipti á vettvang og geta
því betur fylgst með framvindunni í náttúrunni.
Herdís Þorvaldsdóttir
Fjallkonan hrópar á vægð
1.000.000
Heimildamynd um orskir gróðureyðingar á Íslandi og baráttu Herdísar
Þorvaldsdóttur leikkonu gegn henni. Handritshöfundur er
Ólafur Egill Egilsson, framleiðandi Lífsmynd ehf og
meðframleiðandi Harpa Fönn Sigurjónsdóttir.
Landvernd
Átak gegn utanvegaakstri
1.000.000
Utanvegaakstur er orðið alvarlegt vandamál í náttúru
Íslands. Með styrk sínum vill NPJ styðja Landvernd til að
hrinda af stað átaksverkefni þar sem frjáls félagasamtök,
aðilar í ferðaþjónustu, fjölmiðlar, stjórnvöld að ógleymdum
hagsmunasamtökum mótorhjóla- og bíleigenda leggja saman.
Markmiðið er að snúa almenningsálitinu gegn utanvegaakstri.
Laxfiskar ehf (Jóhannes Sturlaugsson)
Þingvallaurriðinn
1.000.000
Náttúrulífsmynd um lífshætti urriðans í Þingvallavatni.
Safnað hefur verið myndefni á síðustu tíu árum um þennan
merkilega fisk sem skartar sögufrægri fortíð veiðisagna og
lífshátta í Þingvallavatni. Samstarfsmenn Jóhannesar
líffræðings eru þeir Erlendur Guðmundsson kafari og Friðrik
Þór kvikmyndagerðarmaður.
Náttúrustofa Norðausturlands
Handbók í umhverfistúlkun
1.000.000
Íslensk handbók um umhverfistúlkun, hugmyndafræði og
aðferðir, þar sem lögð er áhersla á að staðfæra efnið fyrir
íslenskar aðstæður. Umhverfistúlkun er ákveðin leið í
leiðsögn um náttúruna. Þar er mikil áhersla á að skynja og
njóta. Viðurkennd og mikið notuð aðferð meðal landvarða.
Umsjón með verkinu hefur Sigþrúður Stella Jóhannsdóttir
fyrrum þjóðgarðsvörður.
Teiknistofan Eik, Fjórðungssamband Vestfirðinga og
Háskólasetur Vestfjarða
Nýtingaráætlun fyrir strandsvæði Vestfjarða
1.000.000
Verkefnið felst í að gera samþætta nýtingaráætlun fyrir
strandsvæði Vestfjarða og stuðla þannig að sjálfbærri
nýtingu til hagsbóta fyrir samfélag, efnahagslíf og
umhverfi. Nýtingaráætlun mun, til skemmri og lengri tíma
litið, efla sérstöðu svæðisins, samfélags- og
umhverfisvitund íbúa og möguleika á samstarfi fyrirtækja og
íbúa.
Goðsögn - kvikmyndagerð (Steingrímur Þórðarson og Lind
Einarsdóttir)
Krækiberjablús
2.000.000
Heimildarmynd um hvernig nýta megi betur í matargerð og til
gleði það sem náttúran gefur okkur. Horft verður á náttúru
Íslands með augum sælkerans. Mikið verður lagt upp úr
fallegri myndatöku og náttúran mun leika stórt hlutverk í
myndinni.
Norræna húsið
Endurbætur á friðlandinu í Vatnsmýrinni
2.000.000
Ætlunin er að tryggja Tjarnarfuglum örugg varplönd og
endurheimta líffræðilegan fjölbreytileika á svæðinu.
Endurbætur munu byggja á vísindalegum rannsóknum og miðla á
þekkingu til almennings. Háskóli Íslands og Reykjavíkurborg
munu taka höndum saman um verkefnið með Norræna húsinu.
Vanda Sigurgeirsdóttir
Börn og náttúra
2.000.000
Doktorsrannsókn við Félagsvísindasvið HÍ þar sem markmiðið
er að gera umfangsmikla rannsókn sem snýr að sambandi barna
á Íslandi við náttúruna. Í kjölfar rannsóknar er ætlunin að
miðla þekkingu og þar verður eitt af markmiðunum að hvetja
fjölskyldur til að vera meira úti í náttúrunni.
Daníel Bergmann
Fálkinn á Íslandi
2.000.000
Bók um fálkann í íslenskri náttúru, samspil hans við rjúpuna
og samskipti manna og fálka í gegnum tíðina. Markmiðið er að
veita innsýn í líf og umhverfi fálkans á Íslandi, hvetja til
verndunar búsvæða hans og til sjálfbærrar nýtingar
rjúpnastofnsins. Bókin sýnir myndir og ritgerðir Daníels
Bergmanns ásamt kafla Ólafs K. Nielsen fuglafræðings um líf-
og vistfræði fálkans. .
Úthlutaðir styrkir 2009
Nú er í fyrsta sinn úthlutað styrkjum úr Náttúruverndarsjóði
Pálma Jónssonar stofnanda Hagkaups. Ætlunin er að úthluta
styrkjum ár hvert.
Það kom þægilega á óvart hve margar umsóknir bárust og
hversu margir eru að fást við ýmislegt sem tengist íslenskri
náttúru. Í þessu birtist enn ein stoð þeirrar tilfinningar
að Íslendingum sé annt um landið sitt - og reyndar láta þeir
sig umhverfismál í víðara samhengi miklu skipta.
Umsóknir voru 175 og var sótt um styrki að upphæð samtals
460.901.741 kr. Ljóst er að stjórn var nokkur vandi á höndum
og mörgum góðum styrkbeiðnum varð að hafna.
32 umsækjendur hlutu styrki, samtals að upphæð 25.960.000
kr:
110.000
Hrafnagilsskóli / Karl Frímannsson
Smíði fuglaskoðunarhúss
Húsið mun nýtast nemendum og almenningi til
fuglaskoðunar.
250.000
Anna Sigríður Valdimarsdóttir
Gróður í Viðey í Þjórsá
Könnun á gróðri í beitarfriðaðri eyju í Þjórsá og
samsvarandi landi beggja vegna árinnar. Nemendaverkefni.
300.000
Sigríður Ólafsdóttir - Háskólasetur Vestfjarða
Fagleg úttekt á umhverfismati, áhrifum og
stjórnsýsluramma starfseminnar
Leyfisveiting fyrir malarnám á hafsbotni Hvalfjarðar
árið 2009
Langholtsskóli / Hreiðar Sigtryggsson og Vilhelmína Þ.
Þorvarðardóttir
Útikennsla í túnfætinum – útikennslustofa
Markmiðið að auka sýn nemenda og skólasamfélagsins á
umhverfi og náttúru og nemendur læri að umgangast hana og
rannsaka.
Brynja Davíðsdóttir
Þróun aðferða við vöktun algengra mófugla
Dægur- og sumarsveiflur kortlagðar í þessu skini.
Nemendaverkefni
Eysteinn Björnsson
Sögur fyrir börn og unglinga um náttúruna
Tilgangurinn er að vekja og efla áhuga barna og
unglinga á náttúrunni með sagnalist
Náttúrusetur á Húsabakka / Hjörleifur Hjartarson
Náttúrusetur á Húsabakka
Uppbygging setursins er snýr að grunnskóla- og
leikskólabörnum.
500.000
Sigríður Klara Böðvarsdóttir
Einangrun erfðavísis glólita í íslenska hestinum
Til að unnt sé að varðveita eiginleikann – þ.e. hinn
fágæta glólit – er mikilvægt að einangra erfðavísinn fyrir
honum.
Náttúran ehf / Guðrún Arndís Tryggvadóttir
Grasa-Gudda
Vefuppflettirit um íslenskar jurtir og notkun þeirra
fyrr og nú.
Edda Valborg Sigurðardóttir
Stafrófið í íslenskum blómum
Myndabók sem ætluð er 4-8 ára börnum með hnitmiðuðum
texta um blóm
Kristín Norðdahl
Hlutverk útiumhverfis í menntun barna
Rannsókn á hlutverki útiumhverfis í menntun barna.
Doktorsrannsókn.
Ólöf Nordal
Fuglaþúfur
Stækkun og frágangur á ljósmyndum af fuglaþúfum í
Vestmannaeyjum.
Opið út / Charlotte Böving
Vatn
Leiksýning um vatn; mikilvægi þess, margbreytileika
og töfra.
Melrakkasetur Íslands / Ester Unnsteinsdóttir
Melrakkar í náttúru Íslands
Söfnun og miðlun upplýsinga um íslensku tófuna.
Þorvarður Árnason
Breði
Stuttmynd um áhrif loftslagsbreytinga á skriðjökla á
Suðausturlandi, einkum Hoffellsjökul.
Hið íslenska náttúrufræðifélag / Kristín Svavarsdóttir
Ljósmyndun gamalla árganga Náttúrufræðingsins
Gömlum heftum Náttúrufræðingsins komið á rafrænt
form og gert aðgengilegt á veraldarvefnum.
Náttúrustofa Norðurlands vestra
Uppsetning fuglaskoðunarskýla við Sauðárkrók
Tilgangur að efla náttúruskoðun almennings og bæta
aðstæður vísindamanna. Fuglalíf er auðugt í Skagafirði og
votlendissvæðin þar eru víðáttumikil og mjög mikilvæg.
Marta G. Daníelsdóttir
Þróun námsefnis til útikennslu í náttúruperlunni Gróttu
Markmiðið er að auka möguleika leik- og
grunnskólabarna á útikennslu í Gróttu. Verkefnið
felst í námsefnisgerð, móttöku nemenda og mati.
750.000
Ferðamáladeild Háskólans á Hólum / Hjalti Þórðarson
Gerð göngukorta á Tröllaskaga
Stefnt er að því að gefa út fimm kort af svæðinu en
þegar eru komin út tvö sem hafa fengið góðar viðtökur og
sérstaklega góða dóma göngufólks.
850.000
Borgný Katrínardóttir
Mikilvægi hálfgróinna áreyra á Íslandi fyrir
heimsstofn spóa
Rannsókn þar sem gerður er samanburður áreyrum og
öðrum búsvæðum spóa svo álykta megi um búsvæðaþarfir hans.
Mastersverkefni
1.000.000
Helga Ögmundardóttir
The shepherds of Þjórsárver
Samspil og átök um nýtingu og viðhorf til
Þjórsárvera í sögulegu, menningarlegu og pólitísku ljósi.
Doktorsverkefni
Aðalheiður Jóhannsdóttir
Íslenskur umhverfis- og auðlindaréttur
Rannsókn, lýsing og skýring á íslenskum réttarreglum
á sviði umhverfis- og auðlindaréttar með sérstaka áherslu á
miðlun þekkingar til þeirra sem starfa að eða hafa áhuga á
umhverfismálum.
Hugmyndaflug ehf / Ómar Ragnarsson
Sköpun jarðar og ferðir til mars
Kvikmynd um svæðið í kringum Leirhnjúk og Gjástykki
norðan Kröflu og hugmyndir um virkjanaframkvæmdir. Á svæðinu
er æfingasvæði fyrir marsfara framtíðarinnar!
Guðbjörg Rannveig Jóhannesdóttir
Fagurfræðileg upplifun af jöklasvæðum
Rannsókn þar sem markmiðið er að öðlast skilning á
merkingu landslags og þeim gildum sem eru tengd við
fagurfræðilega upplifun af íslenskri náttúru. Hluti af
doktorsverkefni.
Sigrún Helgadóttir
Þingvellir, þjóðgarður og heimsminjar
Ritun bókar í bókaflokknum Friðlýst svæði á Íslandi.
Í bókunum er leitast við að vekja áhuga fólks á svæðunum, fá
lesendur til þess að skilja mikilvægi þeirra og um leið
vekja áhuga á að vernda þau.
Framtíðarlandið / Hrund Skarphéðinsdóttir
Náttúrukortið
Upplýsingaveita / vefkort um svæði á Íslandi sem
hafa verið nýtt eða fyrirhugað er að nýta til
orkuframleiðslu.
Hálendisferðir / Ósk Vilhjálmsdóttir
Náttúruskóli
Námskeið og hálendisferðir fyrir börn og unglinga
þar sem tilgangurinn er að efla tengsl þátttakenda við
landið og náttúruna.
Landvernd / Björgólfur Thorsteinsson
Skólar á grænni grein
Verkefnið gengur út á að efla tengsl ungdómsins í
landinu við umhverfi sitt og náttúru landsins og efla hann í
að geta rætt um og tekið ábyrga afstöðu í umhverfismálum.
1.500.000
Thelma Björk Jóhannesdóttir
Að græða eða græða - frá tvíhyggju til fjölhyggju - um
gildi náttúrunnar
Rannsókn á viðhorfum sem birtast í umræðu og
ákvarðanatöku um náttúruvernd á Íslandi. Mastersverkefni.
Kvik, kvikmyndagerð ehf / Páll Steingrímsson
Sá guli
Heimildamynd um lífshlaup þorsksins, stutt forsaga
sjávarútvegs á Íslandi og lýsing á veiðum og vinnslu.
3.000.000
Snorri Baldursson
Lífríki Íslands: Vistfræði lands og sjávar
Ritun bókar sem lýsir á aðgengilegan hátt uppruna,
gerð og starfsemi íslenska lífríkisins og sambúð þjóðarinnar
við það.
Gunnþóra Ólafsdóttir
Að ferðast um náttúru Íslands
Ritun bókar fyrir lærða og leika sem byggir á
doktorsrannsókn Gunnþóru á áhrifum ferðalaga um náttúruleg
svæði líðan fólks.